Tove Jansson'un hayatının belki de en yoğun dönemi, Vivica Bandler ve Atos Virtanen ile olan ilişkileri dönemine denk gelir ve bu biyografik filmin temelini oluşturan da işte bu dönemdir.

27 Mayıs'ta Rusya'da vizyona giren «Tove» (Tove) filmi, Finlandiyalı ünlü yazar Tove Jansson'a adanmıştır. Jansson, Mumi trollleri hakkındaki resimli kitaplarıyla tüm dünyada tanınmıştır. Ancak yönetmen Zaida Bergroth, sanatçı ve yazarın hayatındaki olayları anlatan tipik bir biyografi filmi çekmek yerine, onun örneğinden yola çıkarak yaratıcı bir insan için özgürlüğün tüm anlamları ve tezahürleriyle nasıl bir rol oynadığını göstermeye çalışmıştır.

Yaratıcılık Özgürlüğü

«Tove» filminin olayları savaş sonrası Finlandiya'sında geçiyor. Ünlü bir heykeltıraşın kızı olan Tove, diğer sanatçılar, yazarlar ve tiyatrocularla etkileşime girerek bohem yaratıcılık dünyasına dalıyor ve resim yaparak başarıya ulaşmaya çalışıyor.

Klasik konular üzerinde çalışmaktan ve belediye binalarını boyamaktan arta kalan zamanlarda Tove, eğlenceli karikatürize çizimler yapıyor ancak bunları masasının çekmecesine kaldırıyor. Geleneksel sanatın savunucusu olan babası ise onu boş işlerle uğraşmayı bırakıp gerçek sanatla ilgilenmeye teşvik ediyor.

Sadece giriş bölümünden bile, çevresi tarafından belirlenen katı sınırlar içinde yaşamak istemeyen özgürlükçü bir insandan bahsedileceği açıkça anlaşılıyor. Gelecekte farklılığıyla dikkatleri üzerine çekecek bir yaratıcıdan. Bu dünyaya söyleyecek ve gösterecek bir şeyi olan birinden bahsediliyor.

İlginçtir ki, Zaida Bergroth'un yaratıcı özgürleşme arayışının motifleri, Tove Jansson'un özgürlüğün de neredeyse kilit bir rol oynadığı aşk arayışlarıyla sıkı sıkıya iç içe geçmiştir.

Aşkın Özgürlüğü

Bilindiği gibi Jansson geleneksel olmayan bir cinsel yönelime sahipti ve aşk ilgi alanları arasında gazeteci ve memur Atos Virtanen ile tiyatro yönetmeni Vivica Bandler yer alıyordu. Filmin büyük bir kısmı bu iki kişiyle olan ilişkilere ayrılmıştır çünkü her ikisi de hayatında çok önemli roller oynamıştır. Vivica, Tove'un tuhaf çizimlerine inanmasına yardımcı olmuş ve daha sonra onun hikayesine dayanan bir oyun sahnelemiştir.

Ekranda olup biteni doğru bir şekilde değerlendirmek için, o dönemin oldukça özgür ahlak anlayışına sahip Fin toplumunun bağlamını biraz anlamak gerekir. Hiçbir geleneğin (evlilik bile) insanlar arasındaki ilişkilerde neredeyse hiçbir rol oynamamasında garip bir şey yoktur. Bunun somut bir örneği, Tove'un Atos'a evlenme teklif ettiği sahne veya onunla Vivica arasındaki tutkulu ama bir o kadar da belirsiz olan eşcinsel ilişkidir.

Kendini Belirleme Özgürlüğü

Ancak yaratıcılığın kendisi için ne olduğunu çözdükten ve nasıl bir aşka ihtiyacı olduğunu anladıktan sonra Tove, sonraki nesillerin tüm Finlileri ve çalışmalarının sadık hayranları tarafından tanınan kişi haline gelir.

Muhtemelen Bergroth'un filminin ana fikri de budur. Ve bu bağlamda film iyi işliyor, aynı anda hem düşündürüyor hem de Jansson'u olağanüstü bir yaratıcı birim olarak değil, kendini ve amacını arayan bir insan olarak gösteriyor.

«Tove» filmini izlemeye değer mi?

Tove Jansson hakkında hiçbir şey duymadıysanız, Wikipedia'daki bir makale bile size Zaida Bergroth'un filminden çok daha bilgilendirici ve kapsamlı gelecektir. Film, içtenliği ve olayların samimiyeti ile efsanevi yazarın biyografisini ve şöhrete giden yolunu incelemek için en bariz olmayan bir bakış açısı sunan mütevazı ve ağır tempolu bir yapım olarak karşımıza çıkıyor. Bir başyapıt değil, zaten öyle olma iddiasında da değil.

Fragman: