'Watchmen' filminde bir kahraman ya da kahraman ekibi yok, sadece sıra dışı koşullardaki sıra dışı insanlar var. Ve bu onu olağanüstü kılıyor.

- Çocuklar, sinema konulu bir sürü teori, terim ve sıkıcılığa hazır mısınız?

- Evet, kaptan!

- Duymuyorum!

- Emredersiniz, kaptan! Sadece biraz olsun sindirilebilir olmasına çalışın, olur mu?

- Deneyeceğim. Ve hemen uyarıyorum: spoiler ve vahşi, tamamen vahşi bir BENCE faktörü var.

Hollywood (ve dolayısıyla herhangi bir ticari ürünün üretimi) için standart mantra uzun zamandır şu olmuştur: 'Tekerleği yeniden icat etmeye ne gerek var, senden önce icat edilmişse?' Senaryolar ve senaryo hamleleri açısından varyasyonlara izin verilir, ancak ana çizgiden sapmak – asla.

Bu nedenle, bilinçli ya da bilinçsiz olarak bu çizginin yapısökümünü yapan – ya da en azından onu hayata geçirmek için en standart yaklaşımı sunmayan – eserleri incelemek daha ilginçtir.

Örneğin, Rüya Fabrikası senaristlerinin büyük çoğunluğunun dayandığı temel taşı ele alalım: Kahramanın Yolculuğu. Bu arada, tanıtım amacıyla Christopher Vogler'ın 'Yazarın Yolculuğu' kitabını okumanızı şiddetle tavsiye ederim; bu kitapta ana formüle uyan filmlerin listesi tek başına 8 sayfa tutar. Kitabı tamamen özetlemeyeceğim – sadece kitaptaki açıklamayı gösteren bir resmin fotoğrafını vereceğim.

Tolkien'in eserlerinden Frodo veya Bilbo, insanlığın mitler, efsaneler ve kültürel mirasıyla döşeli yolda engelleri aşarak bir yolculuk yapar; Kevin McCallister tüm aşamalardan geçerek dersini alır; Luke Skywalker maceraya atılır; Ellie sarı tuğlalı yolu takip eder; Tony Montana ise suç yoluna girer.

Peki, 'Watchmen' filmini izlediniz mi?

Filmdeki hangi karakteri ana kahraman olarak görüyorsunuz?

Diyelim ki Walter Kovacs yani Rorschach karakterini seviyorsunuz. Güzel bir seçim, bir dereceye kadar katılıyorum. Rorschach'ın karakter gelişimi hakkında verilen formül açısından ne söyleyebiliriz?

Bu yolu hiçbir şekilde tamamlamıyor. Filmin başında Rorschach, altıncı aşama civarında, zaten oluşmuş alaycı görüşleri ve aşırı inançlarıyla, sınavlardan geçen, müttefik arayan ve düşmanları ortaya çıkaran, eski savaş arkadaşı Komedyen'i kimin öldürdüğünü bulmaya çalışan, hapse giren, her ne pahasına olursa olsun soruşturmasına devam eden bir konumdadır. Yolculuğunu sekiz ve dokuzuncu aşamalar arasında, ilkelerine bağlılığı nedeniyle atomlarına ayrılarak tuhaf bir 'ödül' alarak bitirir, ha-ha. Onu sıradan dünyadan koparan hiçbir şey yoktur ve birkaç geri dönüş dışında süper kahramanlık kariyerine başlamadan önce nasıl biri olduğu hakkında hiçbir fikrimiz yok.

Peki, Rorschach değilse kim? Dünyanın en büyük beyni Ozymandias mı? Uymuyor, çünkü bu hikâyede ona antagonist rolü verilmiş – onun kötü mü yoksa kahraman mı olduğu tartışmasını sonraya bırakalım, bizim için önemli olan çoğu karaktere düşmanlık yapması ve sivil halk için bir tehdit oluşturması. Her şeye gücü yeten Doctor Manhattan mı? Doc bize ahlakın, insani tutkuların üzerinde gösteriliyor, hiçbir şey aramıyor ve kendi huzuru dışında hiçbir yere gitmiyor, Mars'tan Dünya'ya çağrılmasına izin veriyor, sonra... ne yapıyor? Geri dönüp hiçbir şey yapmamak mı? Onu da eliyoruz. Baştan çıkarıcı kadın Silk Spectre mı? Belki, ama kişiliği film boyunca ne kadar değişti ve dürüst olalım, onun hakkında ne kadar hatırlıyorsunuz?

Ve geriye tek bir karakter kalıyor: Alan Moore'un kendi notlarında tüm eserin ahlaki pusulası olarak adlandırdığı Dan Dreiberg, Night Owl. O mükemmel uyuyor. Filme sakin, sıradan bir hayatı kabul etme aşamasında başlayarak tüm aşamalardan geçiyor: çağrı ve akıl hocasıyla karşılaşma (yolculuğu kendi yorumumuzla, her ikisinin de filmin başında Rorschach ile yaptığı konuşma yoluyla gerçekleştiğini söyleyebiliriz; bu hem yolculuğa başlama dürtüsü hem de bir tür süper kahraman akıl hocası edinmedir), eşikleri ve sınavları aşar, sonunda ödülü alır.

Peki hangimiz, dünyayı ve insanları fiilen hiç etkilememiş, sadece adrenalin atmak ve ardından bir kadınla yatmak için insanları yangından kurtaran ve maskeli kahraman katili vakasını sadece Rorschach'ın teşvikiyle soruşturmaya katılan sıradan Night Owl'un filmin ana karakteri olduğunu söyleyebilir?

İşte bu noktada standart Kahramanın Yolculuğu'nun yapısökümü ortaya çıkıyor: tüm nitelikler, fiilen hiçbir şey başaramamış bir karaktere verilmiş, ancak insanların aklında genellikle bu yolu izlememiş diğer karakterler kalıyor. Rorschach'ın ideolojisi, Doctor Manhattan'ın tanrılaştırılması, hatta filmin ilk on dakikasında ölen Komedyen'in vahşeti ve sloganları akıllarda kalıyor.

Bana kalırsa, bu hamle bize filmde bir kahraman ya da kahraman ekibi olmadığını, sadece sıra dışı koşullardaki sıra dışı insanlar olduğunu anlatıyor. Bu da filmi tuhaf, standart dışı, kanonlarla alay eden ve kendine ve kaynak materyale olan sevgisiyle parlayan, neredeyse kelimesi kelimesine tekrarlayan (bunu başka bir zaman mutlaka konuşuruz) bir yapım haline getiriyor.

Ve bir dereceye kadar gerçekten olağanüstü.