Beklenmedik dönüşlerin ustası bizi yine sinemaya çağırıyor, şaşırtmak için. Ama «Zaman» filmini izlerken ne şaşırmak, ne de ilgi göstermek pek mümkün olmuyor.

«Zaman» (Old) filmi, senarist Pierre Oscar Lévy ve çizer Frederik Peeters'in grafik romanı «Kumdan Kale»den uyarlandı. M. Night Shyamalan, gizemli bir sahile düşüp hızla yaşlanıp ölen kahramanlar fikrini aldı ama finali yeniden yazdı. Kendi ünlü hilesi — plot twist — ruhuna uygun olarak.

Zaman amansız

Filmin konusuna göre, ayrılmanın eşiğindeki Guy ve Prisca, çocuklarıyla birlikte son bir tatil yapmaya karar verirler. Tropik adadaki otelin yardımsever çalışanı onlara eşsiz bir hizmet sunar: tertemiz suyu ve kalabalıktan uzak, vahşi bir sahilde tatil — bu teklif pek az kişiye layık görülür.

Birkaç aile kahramanlarımıza katılır ve mistik sahile varır. Cennet gibi bir tatil vaat eden gezi bir tuzağa dönüşür, çünkü bu sahilde zaman normal hayattan çok daha hızlı akar ve bir günde koca bir hayat yaşanabilir. Buna beklenmedik bir bulgu eklenir — kıyıya vurmuş bir kadın cesedi.

Sahilden kaçma girişimlerinin hepsi sonuçsuz kalır — kayaların arasından geçmeye çalışan herkes bayılır. Kahramanların içinde bulunduğu sinir gerginliği ve durum, mantıklı düşünmeyi engeller ve kısa sürede izleyici, tehlikeli olanın sadece yer değil, aynı zamanda insanların kendisi olduğunu anlar.

Zamanın amansız olduğuna dair felsefi düşünceler «Zaman» filminde kahramanlar tarafından birkaç kez dile getirilir, ancak felsefe ve fikirlilik hiçbir yere varmaz, her seferinde gerilim, korku ve bilimkurguya geçme konusundaki beceriksiz girişimlerle kesintiye uğrar, bazen de Shyamalan bedensel korku alanına adım atar. Ama sadece ayak parmağıyla, dikkatlice ve hemen 'ayağını geri çeker'.

Görüntü yönetmenine sorular

Garip görüntü yönetmeni kararları, inandırıcı olmayan makyaj ve başarısız CGI kafa karıştırıyor. Mike Gioulakis (görüntü yönetmeni) tuhaf açılar, panoramik çekimler seçiyor ve kahramanların başına gelen fizyolojik dehşetleri kameraya göstermiyor. İzleyici, olan biteni sadece kahramanların yüzlerindeki duygulardan tahmin edebiliyor. 

Neden bir durumda kan zehirlenmesinden hızla değişen vücudun oldukça mide bulandırıcı karelerini görürken, diğerinde görüntü yönetmeni büyük bir yükseklikten düşen bir kızın ezilmiş vücudunu göstermekten utanıyor, belli değil. Ya da kahramanlardan birinin kemiklerinin nasıl kırıldığını, sonra yanlış kaynadığını ve sonunda nasıl bir canavara dönüştüğünü oldukça ayrıntılı gösterirken, başka bir sahnede kemiğe kadar çürümüş bir cesedi göstermekten çekiniyor. 

Yine de «Zaman» filminde görüntü yönetmeninin başarılı kararları da bulunabilir. Örneğin, bir çift yetişkinin çocukların yaşlarıyla ilgili hikayesine komik tepkisi. Kare öyle kurulmuş ki izleyici çocukları görmüyor, sadece ne söylediklerini ve yetişkinlerin buna nasıl tepki verdiğini duyuyor. Böylece izleyici sadece olaylara tanık olmakla kalmıyor, sanki filmin içinde var oluyor, çünkü o da karakterler kadar şaşkın ve ne olduğunu anlamıyor.

Filmin başındaki takip eden kamera da yapımcıların işine yarıyor. Otel odalarını kahramanlarla birlikte incelemiyoruz, olan bitene pencerelerin dışından bakıyoruz, sanki kahramanları gözetliyor ve kişisel sınırlarını ihlal etmiyoruz. Ancak bu uzun sürmez, sonra Shyamalan o kadar yakın planlar ve öyle keskin açılar seçer ki izleyici anında rahatsız olur ve açık bir alana kaçmak ister. Yönetmen bu fırsatı hemen sağlar. Bunda ona en az ses kadar yardımcı olur.

Sesle muhteşem çalışma

İzleyici, kahramanlarla birlikte inanılmaz güzel bir sahile varır; burada dalga sesleri sürekli olarak mekanı ve bu sahilden kaçmanın imkansız olduğunu hatırlatır. Kahramanların sesleriyle de özgün bir şekilde çalışılmış: yaşlandıkça çocuk sesleri çatallanır, yetişkin tonlamaları kazanır, daha parlak ve yüksek olur. Yetişkinlerin sesleri ise tam tersine yaşlandıkça daha donuk ve kısık hale gelir. Yönetmenin sesle bu titiz çalışması hayranlık uyandırıyor. Ancak filmin Rusça versiyonunda bu ilginç bulgular dublaj tarafından acımasızca mahvedilmiş.

Ve yine bir twist

Shyamalan beklenmedik dönüşlerin ustasıdır. Bir dereceye kadar, adı zaten bir markadır. Onu duyan izleyici kabaca ne bekleyeceğini bilir. Ancak, yönetmenin bu hilesi onun zayıf yönüdür, güçlü değil. Yönetmenin en iyi işlerinde bu, filmin tamamına dair izlenimi değiştirir, diğerlerinde ise zaten sallantılı olan durumu daha da kötüleştirir.

Aynen «Zaman» filminde olduğu gibi, yönetmen oldukça ilginç bir konsept alır, onu geliştirir, ancak ya sanat filmi yoluna girmekten korkar ya da geniş kitlelerden uzaklaşmak istemez ve sonuçta gelişme kesilir ve konsept dışında çekici hiçbir şey kalmaz. Shyamalan'ın izleyicisine güvenmediğini ve ya onu aptal olarak gördüğünü (fikirleri ve mesajları farklı karakterlerin ağzından birkaç kez tekrarlayarak) ya da filmi daha popüler yapma çabalarında, izleyicinin salona girmeden önce beynini vestiyerdeki dış giysileriyle birlikte bırakmadığını unuttuğunu görmek üzücü.

Fragman: